Việc Phát triển LINUX ở Việt Nam

I. Mở đầu

Trong những năm gần đây, sách vở, báo chí Việt Nam đã cung cấp nhiều thông tin bổ ích về hệ điều hành Linux. Ðặc biệt trong số đó là các bài báo đăng trên những tạp chí như "Tin học Ðời sống", "Thế gới Vi tính" đã góp phần không nhỏ vào việc giới thiệu Linux với quảng đại quần chúng. Trong bài báo này, chúng tôi trình bày thêm một số nét liên quan đến các vấn đề sau đây, để góp thêm một nhận định trong việc thúc đẩy sự phát triển Linux tại Việt Nam:

Ðiều kiện để một hệ điều hành thâm nhập vào đời sống xã hội.

Các phần mềm do Microsoft đưa ra thị trường được lấy ý tưởng từ đâu, tại sao lại được sử dụng rộng rãi và chiếm một thị phần lớn.

Khả năng và điều kiện để phát triển Linux ở Việt Nam.

Ðể hoà nhập với thế giới trong điều kiện còn khó khăn về kinh tế, nhưng không vi phạm nguyên tắc của một xã hội văn minh.

Một vài kiến nghị.

II. Ðiều kiện để một hệ điều hành xâm nhập vào đời sống xã hội

Hầu hết những người dân chúng ta khi đề cập đến lĩnh vực máy tính, những thành quả trong Tin học, thường cho rằng đây là lĩnh vực dành cho những chuyên viên có trí tuệ cao, có khả năng ngoại ngữ vững vàng - đặc biệt là vấn đề ngoại ngữ. Những nhận định đó hoàn toàn phiến diện, đôi lúc làm cho xã hội có một định hướng không đúng đắn khi cần vạch định chiến lược phát triển. Theo chúng tôi, người sử dụng những sản phẩm Tin học không đòi hỏi phải kiến thức ngoại ngữ uyên bác, và thậm chí, những người làm ra các sản phẩm này cũng vậy. Một bằng chứng hùng hồn là đại bộ phận người Việt Nam ở nước ngoài đều theo ngành Tin học1, rất ít người trong số họ theo đuổi những ngành nghề đòi hỏi trình độ ngoại ngữ uyên thâm hơn như: Luật, Kinh tế, các ngành khoa học xã hội. Thêm vào đó, hầu hết những người có máy tính đều sử dụng hệ điều hành Windows, biết sử dụng WinWord để soạn thảo văn bản, nhưng trong số họ không phải ai cũng đều giỏi về Tiếng Anh.

Chính vì vậy, việc bản địa hoá một hệ điều hành, không phải là điều cần thiết trước mắt để nó xâm nhập vào đời sống xã hội. Hãng Microsoft cũng đã từng đầu tư công sức để bản địa hóa phần mềm Windows cho người Việt Nam sử dụng, nhưng rồi thử hỏi trong số chúng ta có ai đã sử dụng chúng cho công việc thường ngày. Trong khi đó với bộ công cụ Microsoft Office, hầu hết cơ sở mang tính văn phòng đều sử dụng và hầu hết các máy tính đều được cài đặt. Ngay cả trong Hội thảo này, các báo cáo cũng được soạn thảo bằng WinWord để gởi về cho Ban Tổ chức. Chính vì vậy, một phần mềm văn phòng phù hợp có các bộ chữ và cách gõ chữ cần thiết, sẽ thúc đẩy hệ điều hành phát triển, hơn là việc bản địa hóa các chức năng của hệ điều hành.

III. Sự ảnh hưởng của các sản phẩm do Microsoft xây dựng

Hãng Microsoft đã có đóng góp rất lớn trong việc làm cho các sản phẩm Tin học đã có, thêm cơ hội và điều kiện để xâm nhập vào xã hội. Chúng ta thử điểm qua các phần mềm hệ thống quan trọng sử dụng thường ngày, cho đến những công cụ phát triển.

Microsoft đã biến hệ điều hành UNIX quá cao siêu với xã hội vào thời điểm những năm đầu 80, để có được một MS/PC - DOS phù hợp hơn, không đi trước thời đại. Rồi sau đó, khi những giao diện hình tượng của Macintosh, của X Window System bắt đầu chớm nở trong các máy chuyên dụng, Microsoft Windows lại ra đời trên nền tảng của các ý tưởng đã có đó.

Vào cuối những năm 80, chúng ta thường được nhắc đến các phần mềm xử lý văn bản như Word Perfect, có mấy ai biết WinWord là gì. Nhưng rồi ngày nay có ai không sử dụng WinWord cho các công việc văn phòng thường ngày của mình. Mặc dù Word 2.0 còn thô sơ so với Word Perfect đã trở nên hoàn hảo vào thời điểm ban đầu, nhưng cái sự hoàn hảo chưa phải là nhu cầu của xã hội. Sự hoàn thiện dần sẽ được bổ sung vào khi nhu cầu con người đã nâng lên tương ứng, ngày nay MS Word 2000 đã hoàn thiện và đáp ứng hầu hết mọi yêu cầu của một phần mềm xử lý văn bản.

Chúng ta đã từng một thời nghe nói đến Lotus 1-2-3, “ ai cũng có thể học Lotus bởi nó dễ dàng như đếm 1, 2, 3”. Nhưng Quatro của Borland đã chinh phục bởi những giao diện đẹp mắt hơn. Microsoft với nền tảng của Quatro đã đưa ra phiên bản Excel phù hợp hơn, thêm vào đó sự độc quyền của Windows đã làm cho Quatro không còn vị thế. Lại một chiến công nữa của Microsoft trong lĩnh vực bảng tính điện tử.

Những năm gần đây, khi thời đại Internet bắt đầu lên ngôi, chúng ta thường nghe nói đến trình duyệt Web với tên gọi Netscape. Một lần nữa chiến thắng âm thầm về mặt xã hội lại thuộc về Internet Explorer. Nhưng hàm lượng trí tuệ chắc chắn không ai phủ nhận: luôn thuộc về trình duyệt Netscape Navigator.

Trên đây cũng chỉ mới điểm qua những phần mềm cơ bản, những chương trình tiện ích. Chúng ta thử nhìn qua vài công cụ phát triển phầm mềm. Những người viết chương trình chúng ta chắc ai cũng còn nhớ những cảm giác thích thú khi sử dụng phần mềm Side Kick để đồng thời trên máy vừa soạn thảo và vừa sửa đổi chương trình, rồi nhanh chóng biên dịch lại chương trình vừa sửa xong. Turbo Pascal đã ra đời với chỉ 39 Kbyte nhưng có thể làm luôn cả hai chuyện - soạn thảo và biên dịch. Giới lập trình chuyên nghiệp lại càng thích thú hơn khi có Turbo C 2.0. Nhưng những ý tưởng đó rồi cũng được Microsoft quan tâm, và Quick C ra đời trên nền tảng các ý tưởng Ctrl-F9, Alt-F5.

Với môi trường Windows, chúng ta đã từng thích thú với môi trường lập trình trực quan Borland Delphi 1.0 khi đã quá mệt mỏi với những chương trình C cùng với hàm WinMain() rườm rà. Nhưng sự mệt mỏi đó đã dần được khắc phục bởi sản phẩm chuyên nghiệp hơn đó là Visual C++ của Microsoft.

Gần đây, chúng ta thường được nhắc đến Visual J++, chắc chúng ta ai cũng có thể có được một so sánh với JBuilder của Inprice Inc. Và rồi đây tương lai Java của Sun Microsystem Inc. sẽ sánh bước như thế nào cùng với C # của Microsoft.

Mọi sự chế ngự và thống lĩnh nêu trên đều xuất phát từ nền tảng cơ bản nhất đó là hệ điều hành. Ai đã nắm được hệ điều hành, lịch sử đã chứng minh phần thắng thuộc về họ. Hãng IBM cũng đã một thời thống lĩnh bởi hệ điều hành OS/DOS của họ.

IV. Linux Việt Nam và sự hoà nhập với Thế giới

Trên đây chúng tôi đã điểm qua một vài nét về vai trò của hệ điều hành, cũng như sự đóng góp những thành bại của các sản phẩm ứng dụng. GNU-Linux là một cơ hội giúp cho chúng ta không phải lo toan từ đầu để có được mọi thứ. GNU-Linux cùng với Star Office, chúng ta có thể hoà nhập với thế giới trong điều kiện còn khó khăn về kinh tế, nhưng không vi phạm bản quyền, không thực hiện những hành vi bị phê phán trong một xã hội văn minh. Vấn đề còn lại mang tính giải pháp kỹ thuật đó là bộ chữ và bộ điều khiển gõ chữ tiếng Việt trên nền Linux. Ðây là hai vấn đề mang tính tiên quyết khi cần xây dựng hệ điều hành Linux cho Việt nam. Theo chúng tôi, đó cũng là điều kiện quyết định sự thành bại của hệ điều hành Linux Việt Nam.

V. Kiến nghị

Ðã có nhiều hệ điều hành khác nhau xâm nhập vào đời sống xã hội Việt Nam, chúng từ hệ điều hành OS chạy trên máy IBM 360/50I, DOS trên IBM 360/40, Solaris trên Intel PC, trên UltraSparc đến MS/PC - DOS, Linux, Windows trên PC. Nhưng cho đến thời điểm hiện nay, hai hệ điều hành được phổ biến đó là Windows và Linux. Chúng ta không thể cứ mãi sao chép phần mềm một cách bất hợp pháp để sử dụng. Nhưng ngược lại, chúng ta cũng không thể bỏ ra một khoản kinh phí khá lớn (cỡ bằng kinh phí mua một máy tính) để trang bị những phần mềm cần thiết. GNU-Linux là một cơ hội để chúng ta có được hệ điều hành cho Việt Nam.

Chúng tôi nhận thấy đã đến lúc Chính phủ cần phải có một chính sách thích đáng để đẩy nhanh việc xây dựng hệ điều hành Linux Việt Nam. Việc phát triển Linux phải được thực hiện bởi một đơn vị duy nhất.

Bên cạnh đó, cũng cần phải có chính sách độc quyền về phía Nhà nước sao cho sản phẩm tạo ra được áp dụng bắt buộc trong các cơ quan hành chánh sự nghiệp trong việc trao đổi văn thư, báo cáo.

Với sự độc quyền về hệ điều hành, Chính phủ nhanh chóng chọn lựa những đơn vị để phát triển phần mềm ứng dụng trên nền Linux./.


Trần Văn Lăng
Phân Viện Công nghệ Thông tin Tp. Hồ Chí Minh - Trung tâm KHTN & CNQG